ابراهيم عاملي ( موثق )
112
تفسير عاملي ( فارسي )
بر كنار بود ، 12 خدا به او گفت : چه جلوگيرت شد كه بهنگام فرمان من نگونى نكردى گفت : من از او به باشم كه مرا از آتش آفريدى و او را از گل 13 گفت : پس از اين پايه و جايگاه فرود باش كه تو را نرسد به آن پايگاه باشى و گردنفرازى كنى پس برون شو كه تو از خوار شدگانى 14 ديو گفت : مرا روزگار ده تا به آن روز كه آدميان ز گور برانگيخته شوند 15 خدا گفت : تو ز وا پس ماندگانى . 16 او گفت : پس بجاى آنكه گمراهم كردى راه راست تو بر آدميان بگيرم و آنگاه 17 ز پيش و پس وز راست و چپ بايشان نزديك شوم تا بيشترشان ناسپاس بيابى . 18 خداوند گفت : خوار وز پيش رانده از آن برون شو كه همانا هر كه پيرو تو شد دوزخ را ز همگى شما سرشار كنم . سخن مفسّرين : « فِيها مَعايِشَ » 10 مجمع : همه ى قاريها « معايش » با ياء خواندهاند ، بجز نافع كه « معائش » ممدود و با همزه خوانده است . تفسير حسينى : در پاورقى اين آيه اين شعر را بنام جلالى نوشته است : چراغ زندگى با كوشش افروز مگو تا از خدا بر من چه آيد خدا را با من و تو دشمنى نيست بد از پيش خدا هرگز نيايد بدست خويشتن هر نيك و بدبين خدا يك يك خلايق را نپايد به تو كى بيهوده روزى رساند كجا از چنگ من روزى ربايد خداوند خرد ، در زندگانى بدانش سوى كوشش ميگرايد همى داند كه در اين عمر كوتاه خوشى از تنبلى هرگز نزايد بگيتى اى برادر رنجبر باش كه كاسب را خدايش مىستايد « وَلَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ » 11 طبرى : ابن عبّاس ، قتاده ، سدّى گفتهاند : يعنى آدم را آفريديم و نسل او را در شكم مادران به صورت انسان مصوّر كرديم . عكرمه گفته است : يعنى شما را در پشت آدم آفريديم و در شكم مادران به صورت درآورديم مجاهد گفته است : يعنى آدم را آفريديم و در پشت او صورت كرديم ، و ديگرى گفته است : يعنى در شكم مادر آفريديم و در آنجا صورت شما را درست كرديم ، و بهترين معانى اين است : شما را در آفرينش آدم و انسان ايجادتان كرديم و در تصوير او